Kompensacja skurczu odlewniczego
Kompensacja skurczu odlewniczego to powiększenie modelu CAD przed drukiem o współczynnik odpowiadający skurczowi stopu podczas krzepnięcia. Metal kurczy się, gdy stygnie, więc odlew wychodzi mniejszy niż wzorzec. Model powiększony z góry daje po odlaniu wyrób o docelowym wymiarze.
Skąd się bierze skurcz
Ciekły metal zajmuje większą objętość niż ten sam metal po zastygnięciu. Odlew jest więc nieco mniejszy od wnęki, którą wypełnił, a wnęka ma wymiar wzorca. Skurcz zależy od stopu, a nie od kształtu wyrobu, dlatego każdy stop ma własny współczynnik. Wzorzec drukuje się o ten współczynnik większy niż wyrób gotowy.
Współczynniki stopów
Współczynniki trzymamy w jednej tabeli, z której korzystają kalkulator skurczu, generator pierścionków i wycena masy. Dzięki temu każde z tych miejsc liczy tak samo. Aktualne wartości stoją poniżej.
| Stop | Mnożnik modelu |
|---|---|
| Srebro 800 | x1,017 |
| Srebro 925 | x1,016 |
| Au 9K | x1,021 |
| Au 585 (14K) | x1,0196 |
| Au 750 (18K) | x1,018 |
Od wymiaru gotowego do wymiaru modelu
Rachunek ma zawsze ten sam łańcuch: wymiar gotowego wyrobu, minus naddatek, razy skurcz, daje wymiar modelu. Naddatek to metal, który zniknie przy szlifowaniu. Otwór obrączki szlifujemy zawsze, a szlif otwór powiększa, więc model musi mieć otwór mniejszy od docelowego i naddatek się odejmuje. Przy powierzchni zewnętrznej pod poler lustrzany naddatek się dodaje, bo szlif zdejmuje materiał z zewnątrz. Powierzchnie zdobione, czyli tekstura, młotkowanie, grawer i relief, naddatku nie dostają nigdy, bo szlif zabrałby wzór.
Przykład: otwór obrączki ze srebra 925 o średnicy docelowej 17 mm: 17 mm minus 0,15 mm naddatku daje 16,85 mm, razy 1,016 daje 17,12 mm w modelu.
Najdroższy błąd: podwójna kompensacja
Jeśli ktoś powiększy model o skurcz, a odlewnia powiększy go jeszcze raz, wyrób wychodzi o dwa do czterech rozmiarów za duży, a kruszec, kolba i doba pieca są stracone. Dlatego przy odlewie z pliku nie pytamy o to zaznaczanym haczykiem, który da się kliknąć bez czytania. Trzeba wskazać stan pliku: wymiary gotowego wyrobu albo model już powiększony. W drugim wypadku podajesz stop, dla którego skalowano, a my dodajemy tylko różnicę wobec stopu zamówienia. Własnego mnożnika nie przyjmujemy, bo literówka w polu tekstowym nie ma wtedy jak trafić do wyrobu.
Granice rachunku
Skurcz nie jest jedynym źródłem rozbieżności. Gdy otwór zmierzony w pliku różni się od podanego rozmiaru palca ponad tolerancję procesu, zamówienie zatrzymujemy i pytamy, bo roztoczenie otworu zabiera grubość szyny i nie wolno go robić bez ustaleń.
Typowe błędy
Na co trzeba uważać:
- brak kompensacji, przez co odlew wychodzi mniejszy niż projekt
- podwójna kompensacja pliku, który jest już powiększony
- współczynnik dla złego stopu, na przykład srebra zamiast złota
- pominięty naddatek na szlif otworu, przez który obrączka wychodzi za luźna
- naddatek na powierzchni zdobionej, który po szlifie zabiera wzór
Najczęstsze pytania
Co to jest kompensacja skurczu odlewniczego?
To powiększenie modelu przed drukiem o skurcz stopu, żeby gotowy odlew miał docelowy wymiar. Bez niej odlew wychodzi mniejszy niż zaprojektowany model.
Czy muszę sam powiększyć model?
Nie. Wystarczy podać wymiary gotowego wyrobu, a resztę dodajemy my. Jeśli model jest już powiększony, wskaż stop, dla którego go skalowano, żeby skurcz nie wszedł dwa razy.
O ile powiększyć model dla srebra, a o ile dla złota?
Współczynnik zależy od stopu. Wartości dla Ag 925 i dla złota stoją w tabeli na tej stronie oraz w kalkulatorze skurczu.
Dlaczego otwór w modelu jest mniejszy niż docelowy?
Bo otwór szlifujemy po odlewie, a szlif go powiększa. Metal, który zniknie, trzeba zostawić w modelu jako naddatek.
Odlew z metali szlachetnych
Wzorzec, model 3D albo pomysł. Srebro i złoto, kruszec własny lub powierzony.
od 710,00 zł